THE TRAGIC AND THE FUNNY MEET AGAIN

Brakke Grond, Amsterdam, 2009

expo gecureerd door Cakehouse met: Fred Bervoets (BE), Olaf Breuning (CH), Bissy Bunder (DE/BE), Vaast Colson (BE), Anton Cotteleer (BE), Michael Dans (BE), Messieurs Delmotte (BE), Bart Van Dijck (BE), Geert Goiris (BE), Jos de Gruyter & Harald Thys (BE), Kati Heck (DE), Nick Hullegie (NL), Marijn van Kreij (NL), Tom Liekens (BE), Xavier Noret-Thomé (FR), Julien Prévieux (FR), David Shrigley (GB), Walter Swennen (BE).

 

“After Laughter Comes Tears”
Wendy Rene (1964)


Humor en kunst. Het lijkt op het eerste gezicht niet zo, maar humor is al lange tijd verbonden met beeldende kunst en dient in deze relatie ook even serieus genomen te worden als zijn partner.
De kunstgeschiedenis van de laatste honderd jaar zit vol met werken die komische eigenschappen bezitten. Dit kan zich zowel in het visuele als in het conceptuele proces van een kunstwerk manifesteren. We kunnen kijken naar het absurde in Dada, naar de fijnzinnige zetten van Marcel Duchamp, naar de grensverleggende schilderkunst van Francis Picabia, naar de grappen van de Surrealisten, naar de Période Vache van René Magritte, naar Fluxus, naar de fantastische werken van Piero Manzoni, naar de manier hoe in Pop-art met low-culture elementen wordt omgegaan, naar de kitsch en visuele idioterie in bad painting en naar de oeuvres van hedendaagse kunstenaars waarin humor wordt aangewend als een zeer gangbaar instrument.

Wat interessant is aan humor en kunst is onder andere dat ze meerdere vergelijkbare eigenschappen bezitten. Alle twee zijn ze moeilijk te definiëren: ze worden al geruime tijd uitvoerig onderzocht, en als iemand een omschrijving voorstelt, dan vindt een ander alweer even snel iets om deze te weerleggen. Alle twee hebben ze lak aan grenzen en regeltjes. Alle twee laten ze contradicties toe. Alle twee creëren ze een vrije en experimentele ruimte, waarin het menselijk gedrag onder de loep wordt genomen, waarin het wordt gerelativeerd en becommentarieerd en waarin het falen van de mens regelmatig naar voren wordt geschoven.
Ook is het analyseren van humor of het analyseren van kunst soms levensgevaarlijk. Het is uiteraard mogelijk, maar dikwijls is het zo, dat als men in een bepaalde situatie of gesprek verplicht wordt een grap of een kunstwerk te verklaren, dat dit absoluut niet bevorderlijk is voor het verdere verloop van die conversatie en dat het dus eerder voor een pijnlijk moment zorgt.

In A meeting between the tragic and the funny, de tentoonstelling die Cakehouse in het Antwerpse HessenHuis organiseerde, werd een ontmoeting opgezet tussen het duistere en het hilarische in de hedendaagse kunst. Deze thema’s fungeerden als elkaars contrapunt of konden elkaar perfect aanvullen. The tragic and the funny meet again is de tweede versie van deze ontmoeting. Cakehouse en Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond laten zien wat het tragische en komische bij talentvolle kunstenaars teweeg kan brengen. Men kan bij het beschouwen van een kunstwerk eerst verleid en ontwapend worden door de lach, om daarna naar een donkere, tweede laag te worden geduwd. Of andersom: de schrijnende tragiek in een kunstwerk kan onmiskenbaar zijn, slechts door de humor waarmee men ze brengt, wordt ze verteerbaar. De kunstwerken in deze tentoonstelling schijnen grappig te zijn. Toch is de lach hier overwegend oncomfortabel. Humor in de kunst is nooit grappig. Voor geen enkele participerende kunstenaar is het de essentie van het werk om grappig te zijn. Alle kunstenaars hier gebruiken humor om hoofdzakelijk iets anders te vertellen. Humor wordt ingezet als glijmiddel om het te hebben over een donkerder thema, over een bozere boodschap of over een kritischer stelling. Humor wordt in The tragic and the funny meet again bijna gebruikt als afleiding of schijnbeweging. Het wordt niet als entertainment ingezet, maar als werktuig. Humor is het instrument dat onze tragedie met een glimlach tegemoet komt.


Lieven Segers (Cakehouse), Antwerpen, maart 2009

 

 

SimpleImage P4251761.jpg
 
SimpleImage P1000841.jpg
 
SimpleImage P1000828.jpg
 
SimpleImage P4251734.jpg
 
SimpleImage P4251736.jpg
 
SimpleImage P4251739.jpg
 
SimpleImage P4251743.jpg
 
SimpleImage P4251745.jpg
 
SimpleImage P4251751.jpg
 
SimpleImage P4251757.jpg
 
SimpleImage P4251762.jpg
 
SimpleImage P4251767.jpg
 
SimpleImage P4251769.jpg
 
SimpleImage P4251771.jpg
 
SimpleImage P4251796.jpg
 
SimpleImage oscar.jpg